رتبه بندی فرهنگیان؛ از رویا تا واقعیت!

رتبه بندی فرهنگیان؛ از رویا تا واقعیت!

مقوله آموزش و پرورش را می توان به یکی از کاربردی ترین مقولات در عرصه آزمون و خطا، ایده پردازی و اجرای انواع طرح های و برنامه های گوناگون در کشور تعبیر کرد. اهمیت این حوزه تا بدانجا رسیده است که همه ساله در این خصوص مقالات و کتب مختلفی به زیور طبع آراسته می شوند و بی شمار همایش و سمینار در باب آموزش و لزوم پرداختن به آن برگزار می شود و صاحبنظران و اساتید فن در باب مسائل آموزشی و تربیتی ساعت ها داد سخن سر می دهند. صدا و سیما نیز در این بین حساب ویژه ای برای آموزش و پرورش گشوده است و همه ی اخبار این حوزه، از اعلام پرداخت مطالبات فرهنگیان، اسکان فرهنگیان در کلاس های مدارس در ایام نوروز گرفته تا موعد انتقالی فرهنگیان در فصل تابستان و سایر اخبار ریز و درشت مصوب شده و مصوب نشده را با ذکر جزئیات به موقع پوشش می دهد و با اهتمام خاصی موضوعات مربوط به فرهنگ و فرهنگیان عزیز را پیگیری می نماید. و همواره این سوال در نزد افکار عمومی مطرح است که چرا صدا و سیما هیچگاه از میزان رضایت کارکنان بانکها و سایر ادارات از هتل ها و مهمان سراهای  اختصاصی شان گزارش تهیه نمی کند و یا از افزایش حقوق و دستمزد آنان حرفی به میان نمی آورد؟!

نا گفته نماند که بخش اعظم یا به عبارتی تمامیت این اهتمام و حساسیت ملی در بخش آموزش و پرورش جنبه تئوری و گفتاری دارد و وقتی که سخن از تحول و اجرایی شدن چند هزارم درصد از این «دو صد گفته» به میان می آید، سنگی بزرگ به نام «کسری بودجه دولت» یا عاملی دست و پاگیر با عنوان «تعداد بالای فرهنگیان» مانع از به ثمر نشستن زحمات طاقت فرسا و خردمندانه اساتید و فرزانگان این حوزه می شود و تمامی رشته های بافته شده در کتاب ها، همایش ها، سمینا رها و جلسات به طرفه العینی به پنبه تبدیل می شوند. جالب اینکه با وجود تصویب انواع طرح ها و مصوبات مختلف در مجلس که قطع به یقین برخی از آنها بار مالی جدید برای دولت ایجاد می کنند وقتی پای فرهنگیان به میان می رسد اصل 75 قانون اساسی مطرح می شود که بر اساس این اصل «مجلس نمی تواند مصوبه ای بگذراند که برای دولت بار مالی جدیدی ایجاد کند!»

رتبه بندی فرهنگیان از حرف تا عمل

بحث رتبه بندی فرهنگیان در اوایل سال 92 مطرح شد و مقرر شد بر اساس آن با توجه به صلاحیت های حرفه ای و فعالیت های علمی و پژوهشی و ... فرهنگیان در رده های مختلف رتبه بندی شده و این رتبه در میزان دستمزد و حقوق آنان تاثیر مستقیم داشته باشد. این لایحه تحت عنوان «لایحه رتبه‌بندی معلمان» در تاریخ 2/4/ 1392 در هیات وزیران به تصویب رسید و به مجلس شورای اسلامی ارایه شد. اما مجلس آن را به هیات دولت عودت داد تا اشکالات آن برطرف شود. در واقع وکلای ملت پس از استماع سخنان موافقان و مخالفان طرح مذکور، در نهایت کلیات آن را با ۹۹ رای موافق، ۶۱ رای مخالف و ۲۱ رای ممتنع از مجموع ۱۹۹ نماینده حاضر در صحن مجلس رد کردند. در جریان بررسی کلیات طرح مذکور احمد امیرآبادی، نماینده مردم قم در مجلس طی سخنانی به عنوان مخالف اول اخطار قانونی اساسی را براساس اصول ۷۴ و ۷۵ قانون مطرح کرد و گفت: «طرح نظام رتبه‌بندی معلمان مغایر این دو اصل قانون اساسی است چراکه در این طرح دولت مکلف شده لایحه‌ای را به مجلس بدهد در حالی که ارایه لایحه از اختیارات دولت است و مجلس نمی‌تواند دولت را مجبور به این کار کند.  متاسفانه منابع بودجه لایحه تامین نشده، لذا مجلس شورای اسلامی هم به همین دلیل لایحه را به دولت باز می گرداند تا اصلاح شود. در ضمن در شرایط رکود، تورم، نقدینگی بالا، بدهی معوقه بانک‌ها و... تامین این بودجه هر چند ضروری (!) برای دولت امکان پذیر نیست.» در سال 93 نیز زمزمه هایی در خصوص اجرای این طرح شنیده شد تا اینکه بعد از اعتراض فرهنگیان به اوضاع معیشتی و برگزاری تحصن در چندین شهر، در اواخر سال گذشته یک بار دیگر مسئولان آموزش و پرورش، وعده اجرای طرح رتبه بندی معلمان را در سال 94 مطرح ساختند و از ارائه لایحه تا پایان اسفند 93 به مجلس خبر دادند. اما همانگونه که شاهد بودیم بررسی این طرح در سال 93 به پایان نرسید و ارائه آن به مجلس به سال 94 موکول شد. اما جالب اینجاست ارائه مجدد این طرح به مجلس در حالی صورت می گیرد که هنوز منابع مالی این لایحه دقیقاً مشخص نشده است. در صورتی که در سال 92 نیز طرح به همین دلیل از سوی مجلس شورای اسلامی به دولت عودت داده شده بود، اما دولت بار دیگر مُصر است که این طرح را بدون در نظر گرفتن جمیع شرایط به مجلس ببرد. هر چند این طرح با طرح قبلی دارای تفاوت های اساسی است و ظاهراً قرار است به جای تببین رتبه و عضویت علمی فرهنگیان، با یک مجموعه فوق العاده شغل و چهار رتبه شغلی پایه، ارشد، عالی و خبره سر و ته قضییه را هم بیاورند! 

طرح رتبه بندی ، رضایت نسبی فرهنگیان یا اقناع افکار عمومی!؟

بدون شک «ایجاد انگیزه در کارکنان» یکی از راهکار علمی و عملی بالا بردن راندمان کاری و بهره وری در سازمان ها و نهاد های دولتی و غیر دولتی و جلوگیری از فرسودگی شغلی می باشد. اکثر مدیران به منظور ایجاد رقابت سالم بین کارکنان، از شیوه های و طرح های گوناگون استفاده می کنند. اعطای وام و تسهیلات، افزایش حقوق و مزایا، مرخصی خارج از نوبت، اعطای  تشویقی و ... از جمله راهکار های بالابردن انگیزه در کارکنان و کارگران سطوح مختلف می باشد. یکی دیگر از شیوه های مدرن و به روز در ایجاد انگیزه، رده بندی یا رتبه بندی کارکنان می باشد. در واقع اجرای شیوه رتبه بندی بین کارکنان، نوعی ارزش گذاری به فعالیت ها و اقداماتی است که فقط برخی کارکنان در اجرای آنها اهتمام دارند. ادامه تحصیل و بالابردن سواد اطلاعاتی، شرکت در همایش ها و سمینار ها، شرکت در دوره های حین خدمت، تالیف، ترجمه و ... بخشی از اقدامات یاد شده می باشند که به صورت اختیاری و داوطلبانه توسط نیرو ها انجام می شود ولی این آیتم ها به مدیر کمک می کند تا در رده بندی کارکنان و شناسایی کارمندان ساعی موفق تر عمل کند. البته نکته مهم در اجرای رده بندی کارکنان، ایجاد شرایط برابر و یا به عبارتی مد نظر قرار دادن فعالیت هایی است که امکان اجرای آن توسط همه پرسنل امکان پذیر باشد که در غیر این صورت در حق سایرین اجحاف خواهد شد. 

از برآیند مطالب بالا چنین بر می آید که رتبه بندی نه تنها با اصل عدالت و شایسته سالاری منافاتی ندارد، بلکه عین عدالت و شایسته سالاری محسوب می شود و اجرای آن در همه ادارات ضروری به نظر می رسد. اما آنچه که در این بین مغفول مانده است، اوضاع عمومی و شرایط حاکم بر وضعیت معیشتی و درآمدی فرهنگیان است که مانع از حرکت در فضای پژوهشی و علمی می شود و افرادی نیز که در این گام توفیقاتی به دست آورده اند، از بی توجهی به اقدامات صورت گرفته و عدم برخورداری از امتیازات ویژه ناراضی هستند. «رضا احمدی» یکی از معلمان مقطع متوسطه در استان گلستان می باشد که با مدرک لیسانس مدت بیست است که به تدریس اشتغال دارد. وی معتقد است کسب عناوینی چون سه بار معلم نمونه استان و کشور شدن، چندین رتبه در جشنواره های مختلف شهرستانی، استانی و کشوری، تالیف سه کتاب، شرکت در بیش از 70 همایش و ارائه مقاله به صورت پوستر و سخنرانی، چاپ بیش از 500 مقاله کوتاه و بلند در نشریات و مجلات معتبرکشوری، شرکت در دوره های های ضمن خدمت به مدت 1500 ساعت و سایر فعالیت های پژوهشی دیگر نظیر تهیه جزوه، محتوای آموزشی الکترونیک، پاور پوینت، وبلاگ و ...  هیچ تاثیری در حقوق و مزایای شغلی وی نداشته است و حقوق مندرج در حکم کارگزینی ایشان مبلغ یک میلیون و ششصد هزار تومان می باشد که با احتساب کسورات، بیمه ، مالیات و بازنشستگی خالص دریافتی به کمتر یک میلیون و سیصد هزار تومان کاهش می یابد. جالب اینکه این مبلغ با حقوق سایر همکاران ایشان که حتی یک صفحه مقاله ننوشته اند برابری می کند و هیچ تفاوتی بین حقوق دریافتی ایشان و سایرین نیست.» با این وجود ایشان اجرای شتابزده این طرح را جایز نمی داند و معتقد است: «رتبه بندی زمانی باید اجرا شود که بحث معیشت فرهنگیان حل شده باشد و معلم دغدغه مشکلات اقتصادی نداشته باشد تا بتواند به انجام فعالیت های پژوهشی و علمی بپردازد. چرا که روح پژوهش و تالیف با کسب درآمد و گذراندن امورات زندگی منافات دارد. در واقع با اجرای این طرح در شرایط کنونی یک بار دیگر سونامی کپی پیست و حمله به دفاتر نشریات و چاپخانه ها جهت چاپ مقالات و کتب گرد آوری شده راه خواهد افتاد! »

ماهیت متفاوت رتبه بندی فرهنگیان

با وجود اینکه رتبه بندی علی الاصول باید بر اساس یک سری اقدامات پژوهشی و علمی صورت پذیرد، مسئولان در تفسیر لایحه طرح رتبه بندی معتقدند که بخش اول رتبه بندی که همان « رتبه پایه» محسوب می شود، شامل حال 70 درصد از فرهنگیان می شود! در واقع چنین به نظر می رسد که اجرای این طرح نیز همانند سایر طرح ها، ظاهری پژوهش محور و مطالعاتی دارد ولی در عمل، بر مبنای رضایتمندی نسبی همه فرهنگیان و اقناع افکار عمومی تنظیم شده است.

هر چند مسئولان ارشد در این وزارت خانه معتقدند که در آموزش و پرورش با دو خلاء انگیزه و شایستگی و مهارت های حرفه ای مواجه هستند و امیدوارند با طرح رتبه بندی این خلاءها برطرف شود؛ ولی ذکر این نکته ضروری است که به باور بسیاری از کارشناسان اجرای طرح رتبه بندی در شرایط کنونی و بدون مرتفع ساختن مشکلات معیشتی و اقتصادی امکان پذیر نخواهد بود. چرا که این طرح ها در سایر ادارات در شرایط آرمانی و معیشتی مناسب، به منظور کسب موقعیت اجتماعی بالاتر در وهله اول و درآمد بیشتر در وهله دوم اجرا می شوند ولی این طرح، در آموزش و پرورش به منظور برطرف ساختن مشکلات اقتصادی و بهبود اوضاع معیشتی فرهنگیان تنظیم شده است که با ماهیت رتبه بندی منافات دارد. 

محتوی طرح رتبه بندی

علی رغم اینکه هنوز محتوی طرح رتبه بندی به صورت کامل مشخص نشده است ولی علیرضا منادی عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در این خصوص معتقد است:‌ «رتبه نخست در طرح رتبه‌بندی معلمان شامل 70 درصد آنها می‌شود که مواردی همچون 5 سال سابقه معلمی و گذراندن دوره‌های آموزشی از شروط آن است، فرهنگیانی که در رتبه نخست ساماندهی شوند، به میزان حقوق دریافتی آنها 450 تا 500 هزار تومان اضافه می شود. رتبه‌های بعدی شامل رتبه‌های دو، سه و چهار است که فرهنگیان با توجه به مدرک تحصیلی، سابقه کار و سوابق پژوهشی همچون تهیه مقاله و تالیف کتاب در این گروه‌ها دسته بندی می شوند. منادی ادامه داد:‌ رتبه چهار بالاترین سطح در طرح رتبه‌بندی معلمان است و افرادی که در این رتبه ساماندهی شوند، تا سه برابر فوق‌العاده شغل را دریافت خواهند کرد و حقوق آنها به 4 میلیون تومان در ماه خواهد رسید.» در صورتی که به گفته وزیر آموزش و پرورش، براساس احکام جدید مطابق رتبه‌بندی، حقوق دریافتی معلمان از 160 تا600 هزار تومان افزایش خواهد یافت و تبعاً از حقوق 4 میلیون تومانی خبری نیست.

البته گمانه زنی ها در این خصوص و بررسی فرم قبلی این طرح نشان می دهد اجرای برخی آیتم های در  نظر گرفته در این طرح برای همه فرهنگیان امکان پذیر نیست. به عنوان مثال نوشتن کتاب های درسی، دبیری همایش، داوری در مسابقات علمی و فرهنگی، تدوین استانداردهای آموزشی، بازنگری در برنامه های درسی و محتوی آموزشی، راه اندازی مدارس قرآنی، راه اندازی شبکه های تخصصی رایانه ای، طراحی سوالات منطقه ای، استانی، کشوری و کنکور، طراحی و راه اندازی LRC( مرکز منابع یادگیری) و  از جمله مواردی هستند که امکان اجرای آنها برای همه فرهنگیان وجود ندارد و به عبارتی این موارد فاقد دربرگیری هستند و شمولیت کلی ندارد و مختص عده ای خاص است. بنابراین پیشنهاد می شود دست کم در تهیه سند یا طرح جدید به این نکات دقت شود و از گنجاندن مواردی که از جامعیت کافی برخوردار نیست، خودداری شود. 

دقت در امتیاز بندی نیز از دیگر خواسته فرهنگیان است. به عنوان مثال در فرم قبلی به کسب عنوان معلم نمونه کشور 4 امتیاز تعلق می گرفت ولی به تالیف یک جزوه کلاسی 5 امتیاز! در صورتی که فرآیند انتخاب معلم نمونه (به ویژه در بخش کشوری) یک فرآیند پیچیده و دقیق است که می توان ادعا کرد انتخاب معلمان نمونه از جمله مواردی در آموزش و پرورش محسوب می شود که اعمال سلیقه در آن نقشی ندارد و بر اساس کسب رتبه و امتیاز و شایسته سالاری است و با نوشتن یک جزوه سال های نوری تفاوت دارد!

سخن پایانی 

در پایان ذکر این نکته ضروری به نظر می رسد که جدا ساختن فرهنگیان از سایر کارکنان دولت از یک سو و تنظیم  سینوسی مفاد رتبه بندی فرهنگیان و کم و زیاد کردن مبالغ و ضرایب در این طرح بر اساس اقدامات، اعتراضات و حتی تحصن های صورت گرفته از سوی دیگر، منجر به کمرنگ شدن و حتی بی اثر شدن نتایج و آثار مثبت آن خواهد شد. متاسفانه در طول سال های اخیر افزایش حقوق و مزایای سایر کارکنان دولت نظیر افراد شاغل در محاکم قضایی، بانکها، رسانه ملی و ... بدون درگیری و تخاصم بین دولت و مجلس و یا گره زدن آن به رکود اقتصادی، تورم، نقدینگی و سایر مسائل جانبی صورت گرفته است و در هیچ رسانه ای نیز به آن پرداخته نشده است. اما در مورد حقوق فرهنگیان هنوز جزئیات طرح به تصویب نرسیده است، وزیر از افزایش حقوق در مهر ماه سخن می راند و رسانه ملی و سایر رسانه ها نیز در سطح وسیع به نشر این خبر اقدام می نمایند. بنابراین جا دارد نگاه دولت به ماهیت عملکرد و ساختار اداری فرهنگیان تغییر کند و در هنگام افزایش حقوق و مزایا آنها را نیز در کنار سایر کارکنان دولت، قرار دهد و دست کم قانون خدمات کشوری به صورت یکسان در مورد همه کارکنان دولت اجرا شود. در ضمن توصیه می شود به منظور احیای رسمی و حقیقی ماهیت فعالیت های پژوهشی و علمی در مدارس و رونق گرفتن جریان علم و مطالعه در بین فرهنگیان، از دستاویز قرار دادن طرح هایی چون رتبه بندی فرهنگیان خودداری شود و این طرح زمانی وارد فاز اجرا شود که مشکلات معیشتی و اقتصادی تا حدودی رفع شده باشند تا نگاه به طرح رتبه بندی صرفاً علمی و پژوهشی باشد و افراد به منظور مرتفع ساختن نیاز های معیشتی، به تحقیق و مطالعه نپردازند.

وحید حاج سعیدی 

رتبه بندی فرهنگیان ؛ شاید وقتی دیگر!

این مطلب توسط نویسنده‌اش رمزگذاری شده است و برای مشاهده‌ی آن احتیاج به وارد کردن رمز عبور دارید.

ضرورت رعایت اصول و آداب جامعه مدنی در ایام نوروز

این مطلب توسط نویسنده‌اش رمزگذاری شده است و برای مشاهده‌ی آن احتیاج به وارد کردن رمز عبور دارید.

تغییر ماهیت مراسم چهارشنبه سوری

این مطلب توسط نویسنده‌اش رمزگذاری شده است و برای مشاهده‌ی آن احتیاج به وارد کردن رمز عبور دارید.

هیچ کس بی نیاز از مشاوره نیست!

این مطلب توسط نویسنده‌اش رمزگذاری شده است و برای مشاهده‌ی آن احتیاج به وارد کردن رمز عبور دارید.

تغییر ذائقه نسل جدید در بازی های کودکانه

ضرورت احیای بازی های بومی و سنتی در جامعه  

تغییر ذائقه نسل جدید در بازی های کودکانه

بعد از مدت ها اقوام و فامیل گرد هم آمده اند. دیدار ها تازه می شود و بازار دیده بوسی و احوالپرسی داغ داغ است. اما پس از کمی صحبت راجع به مسائل متفرقه و مرور چند برگ از آلبوم گذشته، به مرور صدای دینگ دینگ اپلیکیشن ها فضا را پر می کند. بزرگتر ها وارد دنیای مجازی خود می شوند و همانطور که در واتس آپ و لاین و وایبر به وب گردی مشغول هستند، همزمان به صحبت های صاحبخانه نیز گوش می دهند و در حالی که سرشان در گوشی است هر از گاهی با لبخند یا تکان دادن سر، جملات صاحبخانه را تائید می کنند! کوچکتر ها نیز با رایانه و تبلت صاحبخانه و فرزندش مشغول بازی های کامپیوتری می شوند. البته این دو وسیله جوابگوی همه بچه ها نیستند و بقیه بچه های فامیل با موبایل های خودشان مشغول بازی می شوند. در واقع صله رحم به یک بازارچه مجازی و یا یک گیم نت خانوادگی تبدیل می شود که هر کسی در دنیای مجازی خودش سیر می کند! 

بازی یا یک رویکرد اجتماعی و علمی؟  

بسیاری از افراد جامعه بازی را نوعی سرگرمی و تفریح کودکانه می پندارند و هیچ رویکرد تربیتی یا علمی برای آن قائل نیستند. در صورتیکه ماجرا به این سادگی نیست و اهداف تربیتی و علمی فراوانی در بازی نهفته است. به باور بسیاری از کارشناسان و متخصصان حوزه های علوم انسانی و تربیتی، «بازی» یک رفتار بچه گانه ساده و صرفاً برای سرگرم ساختن کودکان نیست. چرا که بازی در عین سادگی، ارزانی و جدی نبودن، مفاهیم و مضامین دقیقی به همراه دارد و نوعی آموزش پیشرفته و مدرن محسوب می شود که اثرات مثبت و کارکرد های اجتماعی فراوانی به همراه دارد. در حقیقت «بازی» با همسالان را می توان الفبای یادگیری بسیاری از مهارت های اجتماعی و مدل مینیاتوری تعاملات بشری، در سنین کودکی قلمداد کرد. «بازی» در تقویت اعتماد به نفس، افزایش خلاقیت، آموزش علوم پایه، تقویت قوای حسی و جسمی، تخلیه انرژی، مقابله با اضطراب، تقویت مهارت های کلامی و ذهنی، تقویت حس تعادل، ایجاد حس نوع دوستی و تعامل با دیگران، افزایش سلامت روان و جسم، زایش انگیزه، تبادل ایده و افکار و ... نقشی انکار ناپذیر و بی بدیل دارد. جالب اینکه با وجود کارکرد های بی شمار و موثر این مهارت اجتماعی، «بازی» فاقد هر گونه پیچیدگی و دشواری در نحوه اجرا می باشد و به هیچ عنوان متاثر از قوانین، توقعات و انتظارات جامعه نیست. حجت بی بدیل فاقد پیچیدگی و بی تکلف بودن بازی، تعیین قواعد بازی توسط خود کودکان می باشد و به همین علت «بازی» هیچگاه تحت تاثیر قواعد وضع شده در اجتماع قرار نمی گیرد. در بازی های کودکان نوشتن فیلمنامه، دکوپاژ، میزانسن یا صحنه آرایی، موسیقی متن، تعیین نقش افراد و ... توسط خود بچه ها صورت می گیرد و در هر لحظه از بازی، امکان جابجایی نقش ها، لوکیشن و حتی متن فیلنامه قابل تصور است! چرا که بازی وسیله ای یا راهی برای رسیدن به هدف نیست، بلکه خود بازی هدف است و به قولی «مقصد بازی راه است.» بازی زبان مشترک همه بچه ها با فرهنگ ها و قومیت های گوناگون می باشد که گاهی اوقات بدون هیچ وسیله جانبی اجرا می شود و ممکن است ساعت ها طول بکشد و آنها را سرگرم بدارد. شور و نشاط، هیجان، سرگرمی، تفریح و لذت از مولفه های یک بازی سالم محسوب می شوند که زمینه ادامه یا تکرار آن را در اولین فرصت مناسب، فراهم می سازند. خستگی و زمان در بازی مفهوم خود را از دست می دهند. زمان در حین «بازی» متوقف می شود و تنها چیزی که کودکان در این مدت بدان نمی اندیشند، دنیای اطراف است. این تخلیه فکری و حذف موقت پلشتی های ذهن، بهترین زمان آموزش مهارت های اجتماعی، فرهنگی و حتی علمی به کودکان است. به همین منظور کارشناسان در شیوه آموزشی «های اسکوپ» یا همان «آموزش مبتنی بر بازی» اصولی را طراحی نموده اند که با اجرای این اصول، آموزش علوم پایه از طریق بازی امکان پذیر می شود. 

انواع بازی ها

هر چند تنوع و تعدد بازیها امکان دسته بندی و جدا سازی آنها را کمی دشوار می سازد ولی در مجموع می توان بازیها را می توان به چهار دسته «کلامی»، «ذهنی»، «حرکتی» و «مجازی» تقسیم بندی کرد. 

«بازی های کلامی» که به هیچ گونه وسیله و امکانات نیاز ندارند به بازی هایی اطلاق می شوند که در آنها افراد با به کاربردن عبارات مختلف و بازی با کلمات خود را سرگرم می سازند. بازی هایی نظیر چیستان، بیست سوالی، مشاعره، تکرار چند باره یک جمله که کلمات آن دارای شباهت های آوایی می باشند، دادن پاسخ معکوس به سوالات و ... از جمله بازی های کلامی محسوب می شوند.

«بازی های ذهنی» که عمدتاً به وسایل و امکانات ساده ای نیاز دارند در تقویت قوای ذهنی موثر هستند. از قدیمی ترین بازی های ذهنی می توان به شطرنج، دوز، اسم و فامیل، حل چیستان و معما، سودوکو، تانگو، پازل یا جورچین و ... اشاره کرد که درگیری ذهن در این بازی ها، بیش از سایر اعضای بدن می باشد. 

«بازی های حرکتی» نیز به بازی هایی اطلاق می شود جنب و جوش و تحرک اصلی ترین شاخصه آنها محسوب می شوند. دامنه بازی های حرکتی بسیار فراتر از بازی های کلامی و ذهنی است و بالتبع طرفداران بیشتری نیز دارد. گرگم به هوا، قایم باشک، استپ هوایی، نون بیار کباب ببر، یه قل دو قل، هفت سنگ، خاله بازی، سنگ، کاغذ، قیچی، بالا بلندی، تیله بازی، گردو بازی، خروس جنگی، زو، شاه و وزیر، الک دولک، شمع گل پروانه، عمو زنجیر باف، کلاغ پَر، گل یا پوچ، لی لی، وسطی و … از جمله بازی های حرکتی می باشند که البته در عصر حاضر کمتر به آنها پرداخته می شوند. 

«بازی های مجازی» نیز به بازی های اطلاق می شود که از طریق رایانه و در فضای مجازی اجرا می شوند. این بازی ها که در حال حاضر طیف وسیعی از کودکان، جوانان، نوجوانان و حتی بزرگسالان را به خود سرگرم داشته اند از جمله بازی های ابداع شده در عصر اطلاعات می باشند. بازی های مجازی که به صورت انفرادی، دو نفره، گروهی، آنلاین و آفلاین قابل اجرا هستند، در سال های اخیر جایگزین بسیاری از بازی های کلامی، ذهنی و حرکتی شده اند. 

جدال نابرابر بازی های سنتی با بازی های رایانه ای 

با وجود اثرات مثبت بازی های حرکتی و ذهنی، ژانر جدیدی از بازی به نام بازی رایانه ای در جدالی نابرابر اکثر بازی های سنتی را تحت الشعاع قرار داده است؛ تا جایی بچه ها کمتر علاقه ای به انجام سایر بازی ها نشان می دهند و حتی اسامی بسیاری از آنها را نیز تا کنون نشنیده اند! با این وجود هنوز هم بازی های سنتی در برخی شهر ها و روستا ها طرفداران خود را دارند و به صورت جسته گریخته انجام می شوند. ولی به جرات می توان گفت کمتر بچه ای در کشور وجود دارد که با بازی های رایانه ای آشنا نباشد و یا اینکه نام آنها را نشنیده باشد. جمله « چی بازی کنیم؟» که ورد زبان بچه های دهه های قبل بود و در مهمانی ها و مراسم مختلف به کرات استفاده می شد در حال حاضر محلی از اعراب ندارد. چرا در دنیای کودکانه امروز نیازی به استعلام و پرس و جو در خصوص انتخاب بازی نیست و اولین گزینه روی میز، بازی های رایانه ای و مجازی است! 

هر چند در مشاهدات میدانی و عینی، اثری از ثمرات و کارکرد های مثبت بازی های رایانه ای به چشم نمی خورد، ولی هنوز هم برخی کارشناسان به اثرات مثبت بازی های رایانه ای اعتقاد دارند و بر این باورند بازی های رایانه ای می توانند در ایجاد انگیزه ، افزایش خلاقیت و ... موثر باشند اما در عمل می بینیم که موارد ذکر شده دست کم در محیط اطراف ما چندان به چشم نمی آیند و جنبه سرگرمی و اتلاف وقت این بازی ها بر سایر اثرات آن غالب هستند! 

دلایل گسترش بازی های رایانه ای

بدون شک تغییر سبک زندگی و الگو پذیری از زندگی غربی و آپارتمان نشینی را می توان دو دلیل عمده و اصلی گرایش کودکان به دنیای دیجیتال، به ویژه بازی های رایانه ای دانست. کوچکی حیاط و یا مشاع بودن فضای مشجر و پارکینگ بسیاری از مجتمع های آپارتمانی، فضای کم محیط داخل خانه، ایجاد مزاحمت برای طبقات مجاور در صورت انجام بازی های حرکتی و سایر محدودیت های خاص در مجتمع های آپارتمانی باعث شده تا خانواده ها بازی های رایانه ای جایگزین بازی های حرکتی و قدیمی کنند. البته این همه ماجرا نیست و دلایل دیگری نظیر نفوذ پذیری از فرهنگ منحط غربی، امکان بازی در اکثر ساعات شبانه روز، آشنایی قریب به اتفاق کودکان با این گونه بازیها، مشغله زیاد خانواده ها و حوصله نداشتن برای بازی با کودکان، افزایش ساخت و ساز در سطح شهر ها و کمبود زمین های خاکی در سطح شهر ها، افزایش جمعیت خودرویی کشور و عدم امکان بازی در کوچه ها، تنوع برنامه های تلویزیونی، شهریه بالای اماکن ورزشی و تفریحی، بروز برخی مشکلات اخلاقی در سطح جامعه و در نهایت جذابیت های تصوری و گرافیکی بازی های رایانه ای در گسترش روز افزون این بازی ها و از رونق افتادن بازی های حرکتی، ورزش و حتی حرکات ورزشی در جامعه کنونی موثر بوده اند. از سویی ارزانی و افزایش ضریب نفوذ تجهیزات الکترونیکی و رایانه ای باعث شده تا کودکان و حتی بزرگسالان، بیش از گذشته به دنیای دیجیتال پناه ببرند. در واقع استمداد از فن آوری های نوین و پر کردن اوقات فراغت با تماشای برنامه های تلویزیون، ماهواره، سی دی، وب گردی و انجام بازی های دیجیتال با رایانه، تبلت، لپ تاپ و گوشی همراه به عنوان دم دست ترین و ارزان ترین راهکار ها، مورد توجه بسیاری از خانواده ها قرار گرفته است. 

مجروحان واقعی در جنگ های مجازی

با وجود اینکه مضرات و عوارض بازی های رایانه ای و استفاده مکرر از تجهیزات دیجیتالی بر هیچکس پوشیده نیست، ولی خانواده ها در عمل برای جلوگیری از به کار گیری تجهیزات الکترونیک در منزل توسط کودکان شان کار خاصی انجام نمی دهند. کم تحرکی، مشکلات عضلانی و اسکلتی، خشکی چشم، احساس درد در ناحیه مچ و کمر، بروز بیماری های گوارشی، مشکلات کلیوی در اثر محبوس نگاه داشتن مثانه و تخلیه دیر به دیر آن، خوردن غذای ناکافی یا بد غذا خوردن برای انجام ادامه بازی، گوشه گیری و انزوا و ... از اثرات منفی جسمی بازی های رایانه ای محسوب می شوند. البته در این بین اثرات منفی روانی بازی های رایانه ای را نیز نباید از یاد برد. در حقیقت استمرار انجام بازی و نبود اراده برای ترک بازی های رایانه ای و اعتیاد به انجام این گونه بازی ها، مخرب ترین اثر روانی این فرآیند است که رهایی از آن نیاز به زمان زیاد و برنامه ریزی اساسی دارد و متاسفانه باید اذعان کرد که «مجروحان» این جنگ های خیالی نیاز به «درمان واقعی» دارند!

ضرورت احیای بازی های بومی و محلی در جامعه  

اثرات مثبت و بی شمار بازی های فکری و حرکتی، امکان آموزش برخی مفاهیم علمی از طریق بازی، درمانگری برخی اختلالات از طریق بازی درمانی و ... باعث شده تا در سال های اخیر  به منظور توسعه و پرداختن به این بازی ها اقدامات مختلفی صورت پذیرد. بدون شک راه اندازی فدراسیون ورزش روستایی و بازی های بومی و محلی و برگزاری جشنواره های بازی های بومی و محلی در استان های مختلف کشور در همین راستا می باشد. نقش رسانه ملی را نیز نباید در این مقوله نادیده گرفت. گنجاندن بازی های بومی و محلی در مسابقات تلویزیونی و برخی فیلم ها و سریال ها نیز می تواند در احیای این بازی ها موثر باشد. 

نقش مدرسه در احیای بازی های بومی – سنتی

مدرسه در گذشته خاستگاه بسیاری از بازی های بومی – سنتی بود و دانش آموزان ] اعم از دختر و پسر[ در زنگ های تفریحی و اوقات بیکاری به انجام این بازی ها مبادرت می کردند. هر چند در حال حاضر انجام این بازی های در مدارس با اقبال عمومی چندانی همراه نیست ولی می توان از مدرسه به عنوان یکی از نهاد های موثر در احیای بازی های سنتی و بومی یاد کرد. برگزاری جشنواره بازی های محلی در مدارس، گنجاندن و معرفی این بازی ها از طریق مجلات رشد و یا حتی کتب درسی و برگزاری مسابقات درون مدرسه ای و بین مدرسه ای می توانند در معرفی و باز نشر این گونه بازی ها به نسل جدید موثر باشند.

سخن پایانی 

تحرک، پویایی و نشاط در دوران کودکی متضمن سلامت جسم و روان در سایر ادوار زندگی است. هر قدر کودکان در خانواده و جامعه احساس نشاط کنند و از تنش های ذهنی به دور باشند، بدون شک در یادگیری آداب و مهارت های اجتماعی و ساختن جامعه قانون مند و پویا در آینده موفق تر خواهند بود. یکی از راهکار های داشتن کودکانی شاد و امید وار، توجه به بازی و انجام فعالیت های بدنی و ورزشی است. متاسفانه در جامعه کنونی بیشتر نوجوانان به دلایلی که شرح آن رفت، کمتر به بازی های حرکتی از خود علاقه نشان می دهند. امید است خانواده ها نیز به اهمیت این موضوع پی ببرند و در محدود کردن فرزندان شان در استفاده افراطی از بازی های رایانه ای تلاش بیشتری از خود نشان دهند و به منظور سرگرم کردن فرزندان شان، آنها را با تجهیزات الکترونیکی مختلف مسلح نکنند چرا که خلع سلاح کودکان از این تجهیزات کاری بسیار پر هزینه و زمان بر است!

ستاندارد سازی جاده های روستایی نیاز به اعتبار ملی دارند!

ضروررت استاندارد سازی راه های روستایی در استان گلستان

استاندارد سازی جاده های روستایی نیاز به اعتبار ملی دارند!

احداث راههای مواصلاتی اعم راه های روستایی، بین شهری، آزادراه ها، راه آهن و... یکی از مهمترین شاخصه های توسعه محسوب می شوند که به گفته بسیاری از کارشناسان تاثیر این عامل بر رشد و گسترش سایر عوامل توسعه انکارناپذیر است. 

به گزارش خبرگزاری فارس از گرگان، بسیاری از کارشناسان علوم اقتصادی بر این باورند  که صرف نظر  از سیاست ها و استراتژی های کلان توسعه، باید به طور ویژه و مشخص به امر توسعه روستاها و جلوگیری از مهاجرت روستائیان به مناطق شهری پرداخت. چرا که سطح پائین درآمد در جوامع روستایی و همچنین کمبود امکانات اجتماعی مورد نیاز روستاها ازجمله خدمات بهداشتی، آموزشی، بیمه و تامین اجتماعی، خطوط ارتباطی، امنیت، آب آشامیدنی، سوخت، برق و... باعث شده که همه ساله تعداد زیادی از روستائیان ترک دیار نموده و به مناطق شهری مهاجرت کنند. هر چند در سال های اخیر بسیاری از دولت ها، برنامه های گسترده و پرهزینه ای را برای بهبود این زیرساخت ها انجام داده اند، اما شواهد نشانگر آن است که این امر به تنهایی نتوانسته است معضلات زندگی روستایی را حل کرده و آنان را از فقر برهاند و همچنان شاهد سیل مهاجرت روستائیان از روستا ها به شهر ها هستیم. رهایی از این شرایط، توجه عمومی به توسعه پایدار در روستاها و همکاری و همیاری عوامل دولتی و غیردولتی را در کنار مردمان جوامع روستایی طلب می کند. توسعه «راه های روستایی» یکی از مهم ترین خدمات زیربنایی است که نقش و جایگاه ویژه ای در اقتصاد و توسعه مناطق روستائی ایفاء می کند؛ به طوری که از آن به عنوان شریان حیاتی هر منطقه یاد می کنند. جاده ها علاوه بر حمل تولیدات زراعی و دامی، عامل اصلی جابجائی مسافران، گردشگران و در یک کلام پیوند دهنده مناطق روستائی و شهری می باشند. راهها باعث کاهش زمان حرکت و کاهش قیمت تمام شده کالاهای تولیدی می شوند. احداث راههای مواصلاتی اعم راه های روستایی، بین شهری، آزادراه ها، بزرگراه ها، راه آهن و... یکی از مهمترین شاخصه های توسعه یافتگی در هر کشور محسوب می شوند که به گفته بسیاری از کارشناسان تاثیر این عامل بر رشد و گسترش سایر عوامل توسعه انکارناپذیر می باشد و زمینه توسعه از جهات مختلف را فراهم می آورد. 

راه های روستایی در استان گلستان

استان گلستان دارای 5000 کیلومتر راه مواصلاتی است که نزدیک به سه هزار و پانصد کیلومتر از آن راه روستایی می باشد. راه های روستایی در کشور از اهمیت بسزایی برخور دار هستند. شایان ذکر است که متوسط جمعیت ساکن در روستا های کشور 28 در صد است، بنابراین راه های روستایی از اهمیت خاصی برخوردار هستند. اما این موضوع در استان های شمالی به ویژه گلستان، اهمیت بیشتری پیدا می کند چرا که بیش از 50 در صد جمعیت استان گلستان را روستائیان تشکیل می دهند و در واقع 50 درصد جمعیت استان ساکن روستا ها هستند.

البته در سال های اخیر اقدامات فراوانی در خصوص خدمت رسانی به روستا ها و بهسازی معابر روستایی صورت گرفته است، اما این معابر همچنان فاقد استاندارد های لازم هستند و همه ساله به دلایل مختلف بسیاری از هموطنان ما در راه های روستایی دچار حوادث و سوانح مختلف می شوند. نبود حاشیه مناسب و کنار گذر، نبود سیستم روشنایی، کمبود یا نبود علائم ترافیکی هشدار دهنده و وجود نقاط حادثه خیر در این معابر باعث می شود تا تصادفات همه ساله جان عده ای از روستا نشینان را بگیرد یا آنها را راهی بیمارستان کند. هر چند به گفته مدیرکل راه و شهرسازی گلستان تعداد تلفات جانی جاده های روستایی استان در هفت ماهه امسال 41.2 درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل، کاهش یافته است و از این نظر، استان رتبه نخست کشور را کسب کرده است، ولی با این وجود توسعه و مرمت، استاندارد سازی جاده های استان نیاز به توجه ویژه و اعتبار ملی دارند.

استان گلستان، قطب کشاورزی و گردشگری

استان گلستان بعلت ظرفیت بالای کشت محصولات کشاورزی، شرایط اقلیمی و جغرافیایی خاص، دشت های وسیع و حاصلخیز، وجود برخی ابنیه تاریخی و صنایع دستی خاص و در نهایت واقع شدن در محور مواصلاتی مازندران - خراسان در کشور از اهمیت خاصی برخوردار است. وجود این پتانسیل ها باعث شده تا تردد خودرو در این استان در زمینه جابجایی و ترانزیت محصولات کشاورزی و مسافر در سطح کشور روند رو به رشدی داشته باشد. از این رو لزوم توجه به راههای اصلی، فرعی و حتی روستایی بیش از بیش بایستی مورد توجه قرار گیرد. جابجایی محصولات کشاورزی در اکثر فصول سال، تردد گله های  احشام در حاشیه های جاده های روستایی، عدم آشنایی برخی مسافران در هنگام سفر به مناطق روستایی و جنگلی از جمله دلایل شلوغی و پر ترافیک بودن جاده های روستایی محسوب می شوند. مضاف بر اینکه نیمی از جمعیت استان در مناطق روستایی ساکن هستند که خود عاملی در جهت شلوغی مضاعف این جاده ها می باشد. از سویی برخی از جاده های استان در ظاهر راه روستایی هستند و ولی در عمل به عنوان یک راه استراتژیک و محوری محسوب می شوند. راههای روستایی مانند محور توسکستان، رامیان- اولنگ و شاهرود دارای مشخصات فنی روستایی هستند اما به لحاظ ترافیکی، راه بین استانی و اصلی محسوب می شوند و پر ترافیک هستند.

نگهداری از جاده ها 

یکی از مشکلات اساسی در حوزه راه نگهداری و مرمت به موقع جاده های می باشد. بر اساس استانداردهای جهانی 5 درصد هزینه راهها بایستی سالانه هزینه نگهداری آن شود و در غیر این صورت خسارات و صدمات فراوانی بر سطح جاده ها وارد خواهد که به نظر می رسد این میزان در خصوص راه های روستایی خیلی پائین تر از این مقدار باشد. از سویی برخی شهروندان با تخریب علائم ترافیکی مشکلات راهداری را دو چندان می کنند و باعث بالار فتن احتمال تصادفات در جاده های روستایی می شوند. 

سخن پایانی

هر چند اقدامات صورت گرفته در سال های اخیر موجبات رشد نسبی رفاه و آسایش را در برخی روستاهای استان فراهم آورده اند، ولی در مجموع به نظر می رسد سرانه روستا از بودجه کشور سهم ناچیزی است و دولت در ساماندهی همه جانبه روستا ها با مشکلات عدیده ای واجه است. جا دارد مسئولان و نمایندگان محترم در راستای حمایت از تولید ملی و جلوگیری از مهاجرت روستائیان در خصوص ایجاد و مرمت زیر ساخت های لازم جهت توسعه روستا ها و ایجاد راه های مواصلاتی مناسب( با توجه به کثرت روستا ها در این استان و سکونت بیش از نیمی از جمعیت استان در روستاها) گام های اساسی بردارند و زمینه توسعه روز افزون استان را فراهم کنند.

وحید حاج سعیدی

خمیر ساماندهی اوضاع نان هنوز ور نیامده است!

این مطلب توسط نویسنده‌اش رمزگذاری شده است و برای مشاهده‌ی آن احتیاج به وارد کردن رمز عبور دارید.

کیفیت بخشی؛ حلقه مفقوده در دوره های آموزش ضمن خدمت فرهنگیان

این مطلب توسط نویسنده‌اش رمزگذاری شده است و برای مشاهده‌ی آن احتیاج به وارد کردن رمز عبور دارید.

کاهش سوانح جاده ای، نیازمند عزم مردم و مسئولان

این مطلب توسط نویسنده‌اش رمزگذاری شده است و برای مشاهده‌ی آن احتیاج به وارد کردن رمز عبور دارید.